بررسی VMware ESXi 9.0، قابلیت‌های جدید، سخت‌افزار سازگار و تغییرات لایسنس

VMware ESXi 9.0 یکی از مهم‌ترین نسخه‌های جدید هایپروایزر VMware است که در سال 2025 و در دوره مالکیت Broadcom معرفی شد. این نسخه فقط یک به‌روزرسانی معمول نسبت به ESXi 8 نیست؛ بلکه VMware در ESXi 9 تغییرات قابل‌توجهی در معماری مدیریت، امنیت، مدیریت منابع، پشتیبانی از سخت‌افزارهای جدید و البته مدل Licensing ایجاد کرده است.

برای مدیران شبکه و دیتاسنتر، انتخاب بین ESXi 8 و ESXi 9 دیگر فقط به قابلیت‌های فنی محدود نمی‌شود؛ زیرا نحوه دریافت نرم‌افزار، مدیریت لایسنس و حتی مدل استقرار VMware نیز تغییر کرده است.

ESXi 9 چیست؟

ESXi یکی از شناخته‌شده‌ترین Hypervisorهای Bare-Metal در جهان است که مستقیماً روی سرور فیزیکی نصب می‌شود و امکان اجرای چندین ماشین مجازی را روی یک سرور فراهم می‌کند.

در ESXi 9، VMware همچنان روی همان مدل اصلی مجازی‌سازی تمرکز دارد، اما امکانات آن برای دیتاسنترهای مدرن، سرورهای مجهز به NVMe، پردازنده‌های نسل جدید، GPU و workloadهای سنگین‌تر توسعه پیدا کرده است.

نکته مهم این است که ESXi 9 را باید در چارچوب VMware vSphere Foundation (VVF) 9 و VMware Cloud Foundation (VCF) 9 دید؛ زیرا Broadcom مدل ارائه و Licensing نسخه 9 را نسبت به نسل‌های قبلی تغییر داده است.

مهم‌ترین تغییرات ESXi 9 نسبت به ESXi 8

اگر بخواهیم مهم‌ترین تفاوت‌های ESXi 9 و ESXi 8 را خلاصه کنیم، موارد زیر اهمیت بیشتری دارند:

Broadcom در ESXi 9 پشتیبانی از VMهای بسیار بزرگ را نیز افزایش داده و امکان پیکربندی یک VM با حداکثر 960 vCPU را فراهم کرده است. همچنین پشتیبانی از پردازنده‌های جدید AMD Zen 5 و Intel Granite Rapids به این نسخه اضافه شده است.

مهم‌ترین قابلیت جدید: NVMe Memory Tiering

یکی از جذاب‌ترین قابلیت‌های ESXi 9، Memory Tiering با استفاده از NVMe است.

در حالت معمول، حافظه VMها از RAM سرور یعنی DRAM تأمین می‌شود. در ESXi 9، VMware می‌تواند از NVMe SSD به‌عنوان یک Tier دوم حافظه استفاده کند.

به زبان ساده:

DRAM = حافظه سریع و Tier اصلی

NVMe = Tier دوم و کندتر، اما بسیار ارزان‌تر از DRAM

ESXi صفحات حافظه‌ای را که بیشتر استفاده می‌شوند در DRAM نگه می‌دارد و صفحات کم‌استفاده‌تر یا Cold Memory را به NVMe منتقل می‌کند.

این قابلیت در vSphere 8.0 Update 3 به‌صورت Technology Preview معرفی شد، اما در VCF/VVF 9.0 به قابلیت Production تبدیل شده است. در پیکربندی پیش‌فرض ESXi 9 نسبت DRAM به NVMe برابر 1:1 است و در workloadهای مناسب می‌تواند ظرفیت حافظه منطقی قابل استفاده را به شکل محسوسی افزایش دهد.

برای مثال اگر سروری دارای:

1TB RAM + 1TB NVMe Tier

باشد، ESXi می‌تواند یک فضای حافظه منطقی بزرگ‌تر در اختیار VMها قرار دهد؛ البته NVMe هرگز از نظر Latency جای DRAM واقعی را نمی‌گیرد.

به همین دلیل Memory Tiering بیشتر برای محیط‌هایی مناسب است که بخش قابل‌توجهی از RAM اختصاص‌یافته به VMها همیشه Active نیست؛ مانند برخی محیط‌های VDI و Server Consolidation.

نکته مهم این است که VMware برای NVMe مورد استفاده در Memory Tiering، تجهیزات بسیار پرسرعت و با Endurance بالا را توصیه می‌کند و نمی‌توان هر NVMe مصرفی را بدون بررسی Compatibility برای این کار استفاده کرد.

بهبود vMotion برای سرورهای مجهز به GPU

یکی دیگر از تغییرات مهم ESXi 9 مربوط به Workloadهای AI، Machine Learning و پردازش‌های GPU-Based است.

در VMهایی که GPU اختصاصی یا vGPU دارند، هنگام vMotion علاوه بر RAM ماشین مجازی باید وضعیت حافظه GPU نیز مدیریت شود. ESXi 9 با استفاده از Fast Suspend/Resume و بهینه‌سازی‌های جدید، زمان موردنیاز برای مهاجرت VMهای GPU را کاهش داده است.

طبق اعلام VMware، در برخی workloadهای GPU-based، vMotion می‌تواند تا 6 برابر سریع‌تر انجام شود.

این موضوع برای دیتاسنترهایی که از NVIDIA GPU برای AI، پردازش تصویر، VDI یا محاسبات سنگین استفاده می‌کنند اهمیت زیادی دارد.

امنیت در ESXi 9

امنیت نیز یکی از بخش‌های مهم ESXi 9 است.

یکی از تغییرات مهم، فعال بودن TLS 1.3 به‌صورت پیش‌فرض برای Endpointهای مدیریتی و API است. این موضوع باعث می‌شود ارتباطات مدیریتی با استانداردهای جدید رمزنگاری انجام شوند.

همچنین VMware روی قابلیت‌هایی مانند:

• Secure Boot
• مدیریت Certificate
• رمزنگاری Memory Tiering
• بهبودهای امنیتی VM
• Live Patching
• کاهش وابستگی به پروتکل‌ها و Cipherهای قدیمی

تمرکز کرده است.

Live Patching نیز برای کاهش Downtime ناشی از به‌روزرسانی‌های امنیتی اهمیت دارد و در نسخه 9 توسعه بیشتری پیدا کرده است.

سخت‌افزار مناسب برای ESXi 9

برای نصب ESXi 9 بهتر است به‌جای صرفاً توجه به مدل CPU، Compatibility Matrix و VMware/Broadcom Compatibility Guide را بررسی کنید.

به‌خصوص در سرورهای Enterprise مانند HPE و Cisco، باید موارد زیر بررسی شوند:

• CPU
• RAID Controller / HBA
• Network Adapter
• Storage Controller
• NVMe
• Firmware
• BIOS/UEFI
• Server Model

در واقع ممکن است یک سرور از نظر CPU برای ESXi 9 مناسب باشد، اما کارت شبکه یا RAID Controller آن در نسخه جدید وضعیت Deprecated یا Restricted داشته باشد.

Broadcom نیز در مستندات ESXi 9 فهرستی از تجهیزات و Driverهای Deprecated یا Restricted منتشر کرده است و توصیه می‌کند قبل از Upgrade یا خرید سرور، Compatibility را بررسی کنید.

پیشنهاد سخت‌افزاری برای ESXi 9

ESXi 9 روی سرورهای HPE

برای استفاده از ESXi 9 در سرورهای HPE، بهتر است به سراغ نسل‌های جدیدتر ProLiant بروید.

برای مثال:

• HPE ProLiant DL360 Gen10
• HPE ProLiant DL380 Gen10
• HPE ProLiant DL360 Gen11
• HPE ProLiant DL380 Gen11
• HPE ProLiant DL360 Gen12
• HPE ProLiant DL380 Gen12

اما نکته بسیار مهم این است که صرفاً مدل سرور ملاک سازگاری نیست.

برای مثال در یک DL380 Gen10 باید مدل دقیق CPU، کنترلر RAID مانند Smart Array، کارت شبکه و Firmwareها نیز بررسی شوند.

بنابراین اگر قصد خرید یا ارتقای سرور برای ESXi 9 دارید، پیشنهاد می‌شود قبل از خرید، مدل دقیق Server و Part Number تجهیزات را با Compatibility Guide بررسی کنید.

در نسل‌های قدیمی‌تر مانند DL380 Gen9 نیز باید با احتیاط بیشتری عمل کرد؛ زیرا برخی CPUها و تجهیزات قدیمی در ESXi 9 وارد محدوده Deprecation یا محدودیت پشتیبانی شده‌اند. Broadcom در سال 2026 نیز فهرست CPU/Systemهای Deprecated در ESX 9.x را به‌روزرسانی کرده است.

ESXi 9 روی سرورهای Cisco UCS

سرورهای Cisco UCS نیز گزینه مناسبی برای VMware هستند، اما مانند HPE، بررسی Compatibility قبل از نصب ضروری است.

در محیط‌های UCS باید علاوه بر Blade یا Rack Server، موارد زیر را نیز بررسی کرد:

• CPU
• VIC Adapter
• Storage Controller
• UCS Firmware
• Driver
• Network Configuration
• SAN Boot یا Local Boot

در محیط‌های Enterprise بهتر است ESXi 9 را روی یک UCS Configuration که در Compatibility Matrix تأیید شده است اجرا کنید و از نصب ESXi روی سخت‌افزار قدیمی صرفاً به دلیل سازگار بودن CPU خودداری کنید.

یک تغییر بسیار بزرگ: مدل Licensing در ESXi 9

اما شاید مهم‌ترین تغییر ESXi 9 برای مدیران شبکه، License باشد.

در نسخه‌های قدیمی‌تر VMware، شما می‌توانستید ESXi را نصب کنید و بعد یک License Key با ساختار 25 کاراکتری در Host Client یا vCenter وارد کنید.

در ESXi 9 این روش کنار گذاشته شده است.

Broadcom اعلام کرده که از نسخه 9، مدل Licensing به سمت Subscription-Based Licensing رفته و License Keyهای سنتی 25 کاراکتری دیگر روش اصلی فعال‌سازی نیستند.

در نتیجه برای ESXi 9، فرآیند Licensing به VCF Operations و VMware Cloud Foundation Business Services Console وابسته شده است.

یعنی دیگر نمی‌توان مانند گذشته ESXi را نصب کرد و صرفاً با وارد کردن یک Key، Host را به همان شکل قدیمی Licensed کرد.

این موضوع برای محیط‌های کوچک و به‌خصوص Standalone ESXi یک تغییر بسیار مهم محسوب می‌شود.

مشکل Standalone ESXi 9 چیست؟

اینجا باید یک نکته را دقیق بیان کرد:

ESXi 9 از نظر فنی همچنان می‌تواند به‌صورت Standalone Host مورد استفاده قرار گیرد.

حتی مستندات Broadcom در سال 2026 همچنان به Standalone ESXi 9 اشاره می‌کنند.

اما مشکل اصلی این است که مدل Licensing و مدیریت Subscription دیگر مانند ESXi 7 یا ESXi 8 نیست.

در نسخه‌های قبلی می‌توانستید:

Install ESXi → ورود به Host Client → وارد کردن License Key → استفاده

اما در ESXi 9، Licensing به زیرساخت جدید VCF Operations وابسته شده است.

Broadcom صراحتاً اعلام کرده که ورود دستی License Keyهای 25 رقمی در ESXi/vCenter 9 حذف شده و Licensing از طریق VCF Operations مدیریت می‌شود.

حتی در محیط‌های Air-Gapped نیز فرآیند جداگانه‌ای برای Licensing آفلاین وجود دارد و دیگر روش قدیمی را نمی‌توان مستقیماً استفاده کرد.

بنابراین اگر هدف شما یک سرور کوچک، آزمایشگاهی یا Standalone است، این تغییر می‌تواند دردسر بزرگی ایجاد کند.

ESXi 9 یا ESXi 8؛ کدام بهتر است؟

اگر سخت‌افزار جدید دارید و نیاز به امکاناتی مانند Memory Tiering، امنیت جدید، CPUهای جدید، GPU Workload و قابلیت‌های جدید vSphere دارید، ESXi 9 انتخاب آینده‌نگرتری است.

اما اگر یک سرور قدیمی دارید که صرفاً قرار است چند VM ساده روی آن اجرا شود، ارتقا به ESXi 9 لزوماً بهترین تصمیم نیست.

VMware ESXi 9 را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین تغییرات VMware در سال‌های اخیر دانست. این نسخه علاوه بر پشتیبانی بهتر از سخت‌افزارهای جدید، قابلیت‌هایی مانند NVMe Memory Tiering، بهبود vMotion برای GPU، TLS 1.3، Live Patching، پشتیبانی از CPUهای نسل جدید و VMهای بسیار بزرگ را به اکوسیستم vSphere اضافه کرده است.

از طرف دیگر، تغییر مدل Licensing از License Keyهای سنتی به Subscription، مهم‌ترین تغییر تجاری و عملیاتی این نسخه محسوب می‌شود.

بنابراین برای سازمانی که قصد خرید سرور HPE یا Cisco و راه‌اندازی Virtualization جدید دارد، ESXi 9 می‌تواند گزینه بسیار قدرتمندی باشد؛ اما باید قبل از خرید، Compatibility سخت‌افزار، Firmware، RAID Controller، Network Adapter و مدل Licensing به‌صورت کامل بررسی شود.

به‌خصوص اگر قصد دارید یک سرور را به شکل Standalone ESXi 9 راه‌اندازی کنید، نباید انتظار داشته باشید فرآیند License مانند ESXi 6، 7 یا 8 باشد. در ESXi 9 دیگر خبری از مدل سنتی 25-character License Key به شکل سابق نیست و Licensing به زیرساخت VCF Operations و Subscription وابسته شده است. همین موضوع باعث شده ESXi 9 برای برخی محیط‌های کوچک و Standalone نسبت به نسخه‌های قبلی پیچیده‌تر و پرهزینه‌تر باشد.

برای همین، هنگام انتخاب بین ESXi 8 و ESXi 9 فقط مشخصات فنی را مقایسه نکنید؛ مدل Licensing، نوع سخت‌افزار، نیاز به vCenter/VCF Operations و آینده زیرساخت مجازی‌سازی را هم در نظر بگیرید.